(function(i,s,o,g,r,a,m){i['GoogleAnalyticsObject']=r;i[r]=i[r]||function(){ (i[r].q=i[r].q||[]).push(arguments)},i[r].l=1*new Date();a=s.createElement(o), m=s.getElementsByTagName(o)[0];a.async=1;a.data-privacy-src=g;m.parentNode.insertBefore(a,m) })(window,document,'script','https://www.google-analytics.com/analytics.js','ga'); ga('create', 'UA-41149654-2', 'auto'); ga('set', 'anonymizeIp', true) ga('send', 'pageview');
Home/Publicaties/Olga Commandeur ‘live’ op de muur

Olga Commandeur ‘live’ op de muur.


Bewegen, snoezelen of een wandeling door het bos. Je hoeft er niet voor naar buiten, want met de Qwiek.up wordt alles levensgroot geprojecteerd op muren en plafonds. Ook voor mensen die op bed liggen valt er van alles te beleven. Medewerkers van Pleyade Tertzio in Elst zetten dit mobiele apparaat in om mensen in beweging te krijgen, rust te creëren of tot een gesprek te komen.

De armen gaan de lucht in en grijpen om beurten naar de appels in de denkbeeldige appelboom. Bijna alle twaalf aanwezige bewoners van de somatische afdeling van Pleyade Tertzio in Elst doen mee met de gymoefeningen. Voor de groep staat geen fysiotherapeut, maar Olga Commandeur, vitaliteitscoach, oud-Olympisch atlete én bekend van televisie. Niet in levenden lijve, maar levensgroot geprojecteerd op een witte muur.

Met genoegen ziet activiteitenbegeleidster Jean Gillissen dat bijna iedereen in zijn rolstoel in beweging is gekomen. Zelfs de mevrouw die vooraf nog zei niet te kunnen bewegen en daarom niet mee kon doen, heft haar armen hoog in de lucht en volgt geconcentreerd de instructies van Olga, die ook op een stoel zit. ‘Doordat de oefeningen groot op de muur verschijnen, worden bewoners gemotiveerd en geactiveerd om mee te doen’, zegt Jean.

De gymsessie is ontwikkeld door zorginnovatiebedrijf Qwiek in Heerlen dat met zijn belevingsproducten het welzijn van cliënten in de ouderen- en gehandicaptenzorg wil verhogen. Behalve gym- en danssessies kunnen cliënten zich ook onderdompelen in audiovisuele belevingen, zoals een boswandeling, het boerderijleven, de dierentuin, Kerstmis, lente, winter, André Rieu en nog veel meer.

USB-sticks

De belevingen worden geprojecteerd door de Qwiek.up die eruitziet als een beamer op wielen. Het apparaat is zeer gebruikersvriendelijk. Aanvankelijk was er een menu waardoor medewerkers konden scrollen om bij de juiste belevingsmodule te komen, maar dat werd niet als praktisch ervaren. ‘Ik weet wat mevrouw of meneer leuk vindt en wil daarvoor niet eerst door een menu’, was de opmerking die de ontwerpers van de Qwiek.up te horen kregen. ‘We hebben het menu daarom vervangen door verwisselbare USB-sticks’, vertelt commercieel directeur Chris Rameckers, een van de drie oprichters van Qwiek.

Geprojecteerde bomen

‘Je steekt de juiste USB-stick erin en hij draait’, vat Jackie de Turck, teamhoofd bij Pleyade Tertzio, samen. ‘Meer knoppen dan op een oude cassetterecorder zitten er niet op. Hij kan aan en uit, harder en zachter en voor- en achteruit.’ Vier jaar geleden schafte ze in overleg met de cliëntenraad de Qwiek.up aan met de benodigde belevingsmodules en sindsdien wordt hij ingezet voor ontspanning en beweging. Populaire modules zijn volgens haar de boswandeling, de dieren, het Koninklijk Huis en de gemeenschappelijke gymsessies.

‘Met name mensen met dementie wanen zich echt in het bos als je de boswandeling aanzet. De geprojecteerde bomen tegen de muur, het pad, de weide en overvliegende vogels maken de beleving echt. Een van onze bewoners die vroeger boer is geweest, wordt helemaal gelukkig van de module boerderijleven. Links staan de koeien, zogenaamd lopend door de weide met daarboven mooie wolkenluchten komt hij bij de boerderij. Hij beleeft zijn leven van vroeger terwijl hij gewoon in zijn kamer zit.’

Aquarium

De Qwiek.up wordt ook gebruikt om bewoners tot rust te brengen. Jackie vertelt over een mijnheer die door zijn dementie opstandig en agressief kan zijn naar medebewoners. ‘Ik leid hem dan naar zijn kamer en zet daar de Qwiek.up aan met het aquarium, omdat ik weet dat hij vroeger een vijver met karpers had. Al snel zakt zijn opstandigheid en geniet hij van de zwemmende vissen op zijn muren. Naderhand zegt hij in de groep dat hij in een aquarium is geweest. Ook vertelt hij soms tegen zijn zoon dat hij ergens is geweest waar ze heel grote vissen hadden.’

Bij een andere bewoner die er niet van houdt om gewassen te worden, wordt een bloemenparade op de muur geprojecteerd. De pracht en praal kalmeren haar en voordat ze het in de gaten heeft, is de wasbeurt voorbij. Een ander voorbeeld is de cliënt die stervende was en erg onrustig. Haar familie had filmpjes en foto’s van de vakantie op een USB-stick gezet. ‘Liggend op bed keek ze naar haar kinderen en kleinkinderen op het plafond en hoorde ze hun vertrouwde stemmen. Dat gaf haar rust.’

‘De geprojecteerde bomen en de overvliegende vogels maken de beleving echt.

Minder medicatie

Jackie is ervan overtuigd dat door de ontspanning van de Qwiek.up minder medicatie kan worden gebruikt. ‘Als je ziet dat een cliënt met zijn vingers gaat tikken op tafel en je weet dat het een voorbode is van onrustig of agressief gedrag, dan kun je daar tijdig op inspelen, door bijvoorbeeld de Qwiek.up aan te zetten.Dat kan ook bij mensen die een vrijheidsbeperking ervaren door een gesloten afdeling of door bedhekken. Met een virtuele boswandeling of een bloemenparade tegen het plafond worden ze afgeleid en minder geconfronteerd met die vrijheidsbeperking. Dat is beter dan medicatie toedienen, want niemand ziet graag dat een cliënt aan het einde van de dag versuft van de oxazepam in zijn stoel zit.’

Zorggezellen

De Qwiek.up is niet ter vervanging van uitstapjes naar buiten, benadrukt Jackie. ‘In de zomer maken we minder gebruik van de Qwiek.up dan in de winter, maar als het slecht weer is en mensen willen graag naar buiten, dan kunnen we met een virtuele boswandeling toch enigszins in hun behoefte voorzien.’

In de zomer gaan de bewoners van Pleyade Tertzio vaak wandelen of naar de markt. Om bewoners meer aandacht te geven heeft Pleyade sinds vorig jaar zorggezellen. Zij zijn niet ter vervanging van de mensen in de zorgteams of vrijwilligers, maar een aanvulling op de huidige bezetting. Zij doen van alles met de mensen, drinken een kopje koffie, doen een spelletje, maken een praatje of gaan naar buiten om te wandelen of op stap met de duo-fiets. Deze zomer zijn ze met een aantal bewoners naar de dierentuin geweest. ‘Wij leggen niet de nadruk op zorg, maar op welzijn. Mensen vragen er niet om gewassen te worden of geprikt, maar willen wel graag aandacht. Zij voelen zich zo veel beter als ze een leuke ochtend of middag hebben gehad of een fijn gesprek hebben gevoerd’, zegt Jackie.

Weinig te beleven

De bedenkers van de Qwiek.up zijn Chris Rameckers, Paul Voncken en Tom Frissen, die van huis uit industrieel ontwerpers zijn. Tijdens een van hun opdrachten kwamen ze voor het eerst in een verzorgingshuis waar zij onderzoek deden naar de zorgrobot. ‘Wij verbaasden ons erover dat er zo weinig te beleven was voor de bewo- ners en dat het personeel zich een slag in de rondte werkte’, vertelt Chris. ‘Vooral de mensen die in bed lagen,

hadden niets te doen en staarden maar wat voor zich uit. Wij zijn toen aan de slag gegaan met de vraag hoe we met innovatie het leven van deze mensen aangenamer kunnen maken. Mensen die bedlegerig zijn, kunnen niet naar buiten, dus bedachten we dat we buiten naar binnen moesten halen.’

‘We zijn nog steeds op zoek naar oplossingen voor pijnpunten in de zorg.

Meer bewegen

Aanvankelijk hadden de makers van de Qwiek.up een kleine doelgroep voor ogen, namelijk de bedlegerige bewoners, maar in de praktijk bleek dat het apparaat ook kon worden ingezet voor mobiele ouderen. Samen met zorgmedewerkers zochten ze naar mogelijkheden om bewoners meer te laten bewegen, want uit onderzoek blijkt dat negentig procent van de mensen die in zorginstellingen wonen vrijwel niet beweegt. En als ze wel actief zijn, dan is dat gemiddeld vijf minuten per dag.

Dat is veel te weinig, want bij een passief leven ontstaat achteruitgang, zowel fysiek als mentaal. Terwijl heel eenvoudige en laagdrempelige oefeningen al bijdragen aan het stimuleren van de hersenactiviteit en het versterken van botten en spieren. Samen met Qwiek ontwikkelde Olga een bewegingsmodule vanuit het bed of de stoel.

Nog steeds zijn de medewerkers van Qwiek op zoek naar oplossingen voor pijnpunten in de zorg. ‘We lopen mee in de nachtdienst en kijken waar de zorg handen tekortkomt en waar zorgprofessionals tegenaan lopen. Sommige mensen op een gesloten afdeling vinden het vervelend dat ze niet naar buiten kunnen lopen. Wij denken na over hoe mensen minder geconfronteerd kunnen worden met die vrijheidsbeperking.’

50 Tinten Grijs

Door een 1 april grap waarbij Qwiek een persbericht over de nieuwe belevingsmodule ‘50 Tinten Grijs’ – verwijzend naar de gelijknamige erotische roman van de Britse schrijfster E.L. James – had gestuurd naar zorginstellingen, kwam een taboe naar boven: seksualiteit en intimiteit in de zorg. ‘We kregen heel veel reacties op dit bericht, maar ook de vraag of wij hier niet iets voor konden ontwikkelen’, vertelt Mandy Meys, medewerker van Qwiek. Met de bekende Belgische seksuoloog Goedele Liekens heeft Qwiek de samenwerking gezocht om een onderzoek te starten naar de mogelijkheid tot het ontwikkelen van een belevingsmodule die de cliënt en zorgverlener kan ondersteunen. Chris: ‘Seksualiteit en intimiteit is in de ouderenzorg een taboe. We willen weten waar het probleem ligt en bij wie. Zo hoorden wij het verhaal van een bewoner die elke avond bij een andere man in bed kroop. Het personeel wist niet hoe het daarmee moest omgaan, maar de familie van beide heren bleek er geen problemen mee te hebben.’

Tips van Olga Commandeur

bewegen is gezond voor lichaam en geest. Niet alleen voor jonge en gezonde mensen, maar ook als je ouder bent en te maken krijgt met dementie. Hoe kun je mensen met dementie stimuleren om meer te bewegen? Zes tips van olga Commandeur.

1. Gebruik dagelijkse activiteiten om mensen in beweging te laten komen

Als mensen met dementie afhankelijk worden van de zorg van anderen, kan een gebrek aan initiatief en faalangst ontstaan. Dat komt niet alleen omdat ze door de dementie niet weten hoe ze een bepaalde taak moeten uitvoeren, maar vaak ook omdat de omgeving het niet veilig vindt dat ze deze taak nog op zich nemen. toch is het belangrijk om mensen met demen- tie te stimuleren zo veel mogelijk zelf te doen. Laat ze bijvoorbeeld zelf de voeten op de beensteunen van de rolstoel zetten, de haren kammen, de tanden poetsen, koffie inschenken, de tafel dekken of meehelpen met het bereiden van de maaltijd.

2. Doe oefeningen die botten en spieren versterken

Dat kan heel eenvoudig door de juiste oefeningen te doen. klappen in de handen is bijvoorbeeld al een heel goede oefening om spieren en botten te versterken.

3. Bewegen met een doel gaat makkelijker dan bewegen om het bewegen

een boodschap doen, een hobby uitoefenen, wandelen om de eendjes te voeren en werken in de tuin zijn vaak prima manieren om iemand tot beweging te verleiden.

4. Zorg voor weinig weerstand

Mensen met dementie gaan steeds meer op hun gevoel doen. Daarom is de sfeer rondom actief zijn en bewegen extra belangrijk. Zodra men het gevoel krijgt dat iets moet, ontstaat er sneller weerstand. Gebruik daarom veel humor, gezellig- heid en muziek.

5. Gebruik non-verbale communicatie

Als je vraagt aan iemand om te wandelen of om de aardappels te schillen, krijg je vaker nee te horen. Als je een arm uitsteekt zodat iemand kan aanhaken of een mandje met aardappels en een mesje klaarzet, worden veel mensen met dementie uit zichzelf actief.

6. Zien bewegen doet bewegen

Laat de persoon met dementie zich spiegelen aan iemand die beweegt. Dat kan een fysiotherapeut zijn of iemand die gym geeft, maar ook het kijken naar medebewoners die bewegen kan activerend werken. ook kan een dvd worden afgespeeld waarop wordt bewogen.

Bronnen:

Dit artikel is met toestemming van de redactie overgenomen uit Dagbesteding, Vakblad voor professionals in Zorg & Welzijn 2018, nr. 11

Deze site gebruikt verschillende soorten cookies. Sommige cookies worden geplaatst door diensten van derden die op onze pagina's verschijnen. Door op accepteren te klikken, ga je akkoord met het opslaan van cookies op je apparaat om de sitenavigatie te verbeteren en het gebruik van de site te analyseren. Lees voor meer informatie onze privacyverklaring. Wil je niet alle cookies accepteren? Dan kan je dit aanpassen in de Cookie instellingen Accepteren

Noodzakelijke cookies

Noodzakelijke cookies helpen een website bruikbaar te maken door basisfuncties zoals paginanavigatie en toegang tot beveiligde delen van de website in te schakelen. De website kan niet goed functioneren zonder deze cookies.

Statistische cookies

Statistische cookies helpen website-eigenaren te begrijpen hoe bezoekers omgaan met websites door anoniem gegevens te verzamelen en te rapporteren.

Cookies van derden

In sommige omstandigheden kunnen we met derden samenwerken om services op onze website te leveren. Externe adverteerders en andere organisaties kunnen hun eigen cookies gebruiken om informatie te verzamelen over uw activiteiten op onze website en / of de advertenties waarop u hebt geklikt. Deze informatie kan door hen worden gebruikt om advertenties weer te geven waarvan zij denken dat deze voor u het meest interessant zijn, op basis van inhoud die u hebt bekeken. Externe adverteerders kunnen deze informatie ook gebruiken om de effectiviteit van hun advertenties te meten. We hebben geen controle over deze cookies en om cookies van derden uit te schakelen of te weigeren, raadpleegt u de website van de desbetreffende derde partij.